Wstęp

Od 1936 roku do wybu­chu wojny miesz­ka­łem wraz z rodziną w Woł­ko­wy­sku, powia­to­wym mie­ście w woj. bia­ło­stoc­kim. 19 wrze­śnia 1939 roku Woł­ko­wysk zna­lazł się pod oku­pa­cją sowiecką. 10 lutego 1940 roku moja rodzina została wywie­ziona przez władze sowiec­kie do obwodu archan­giel­skiego, w oko­lice Morza Bia­łego. Wspo­mnie­nia w pierw­szej wersji napi­sa­łem w roku 2015. Niniej­sze drugie wyda­nie Wspo­mnień, nieco roz­sze­rzone i popra­wione, zostało zre­da­go­wane w latach 2019-2021.

Zamiesz­czone przeze mnie dane sta­ty­styczne oraz inne infor­ma­cje doty­czące depor­ta­cji pocho­dzą w znacz­nej części z tomu XIV serii Indeks Repre­sjo­no­wa­nych wydaw­nic­twa Insty­tutu Pamięci Naro­do­wej pod redak­cją Ewy Rybar­skiej pt. Depor­to­wani w obwo­dzie archan­giel­skim, część 1. Alfa­be­tyczny wykaz 9320 oby­wa­teli pol­skich wywie­zio­nych w roku 1940 z obwodu bia­ło­stoc­kiego. W wyka­zie tym znaj­duje się 85 nazwisk osób wywie­zio­nych do osady Szom­bo­ziero, to jest do miej­sca naszej depor­ta­cji, w tym na stro­nie 103 zamiesz­czono dane doty­czące człon­ków mojej rodziny. W wyka­zie są rów­nież infor­ma­cje doty­czące kilku osób aresz­to­wa­nych w miej­scu naszej zsyłki jak rów­nież ska­za­nych przez sąd za dzia­łal­ność prze­ciwko władzy sowiec­kiej. Korzy­sta­łem rów­nież z opra­co­wa­nia Insty­tutu Pamięci Naro­do­wej pt. Depor­ta­cje oby­wa­teli pol­skich z Zachod­niej Ukra­iny i Zachod­niej Bia­ło­rusi w 1940 roku.

Wale­rian Wysocki, który był wywie­ziony przez władze sowiec­kie 10 lutego 1940 roku trans­por­tem z Woł­ko­wy­ska do osady Szom­bo­ziero i był naszym towa­rzy­szem na zesła­niu, opisał swoje prze­ży­cia w wyda­nej w formie skryp­to­wej retro­spek­cji pt. Wspo­mnie­nia z lat 1940–1944. W tajdze i na ste­pach. Pisząc moje Wspo­mnie­nia miałem moż­li­wość porów­nać to co zapa­mię­ta­łem, z tym, co napi­sał Wale­rian Wysocki.